ديابت
ديابت چيست؟
ديابت يک اختلال در سوخت و ساز(متابوليسم) بدن است. در حالت طبيعي، غذا در معده تبديل به گلوکز يا قند خون مي شود. قند از معده وارد جريان خون مي شود. لوزالمعده (پانکراس) هورمون انسولين را ترشح مي کند و اين هورمون باعث مي شود قند از جريان خون وارد سلول هاي بدن شود. در نتيجه مقدار قند خون در حد نرمال و متعادل باقي مي ماند.
ولي در بيماري ديابت، انسولين به ميزان کافي در بدن وجود ندارد و يا انسولين موجود قادر نيست تا وظايف خود را به درستي انجام دهد، در نتيجه به علت وجود مقاومت در برابر آن، قند خون نمي تواند به طور موثري وارد سلول هاي بدن شود و مقدار آن بالا مي رود (تصوير بالا اين فرآيند را به خوبي نشان مي دهد. روي آن کليک کنيد).
انسولين هورموني است که توسط سلولهاي “بتا” واقع در پانکراس ترشح مي شود و وظيفه ي اصلي آن کاهش قند خون است. پانکراس نيز يکي از غدد دستگاه گوارش است که در پشت معده قرار دارد. بالا بودن قند خون در دراز مدت باعث بروز عوارضي در سيستم قلب و عروق، کليهها، چشم و سلسله ي اعصاب مي گردد.
انواع بيماري ديابت
به طور کلي ديابت به چهار گروه ديابت نوع ۱، ديابت نوع ۲، ديابت حاملگي و ديابت به علل متفرقه تقسيم بندي مي شود.
1- ديابت نوع۱:
در ديابت نوع ۱ که ۱۵- ۱۰درصد کل موارد ديابت را تشکيل مي دهد، توليد انسولين از پانکراس به علت از بين رفتن سلولهاي سازنده ي انسولين، متوقف مي شود. به همين دليل افراد مبتلا به اين نوع ديابت بايد از بدو تشخيص، انسولين مورد نياز بدن را به صورت تزريقات روزانه تأمين کنند. به همين دليل به آن “ديابت وابسته به انسولين” نيز مي گويند.
ديابت نوع ۱ اغلب در سنين زير ۳۰ سال به وجود مي آيد، لذا به آن “ديابت جواني” نيز مي گويند.
2- ديابت نوع۲:
ديابت نوع ۲ بيشتر در بالغين بالاي ۳۰ سال و چاق ديده مي شود که ۹۰- ۸۵ درصد کل موارد ديابت را شامل مي گردد و انسولين توليد شده از پانکراس در اين افراد به خوبي عمل نمي کند. در واقع يا پانکراس به اندازه ي کافي انسولين ترشح نمي کند و يا اين که انسولين ترشح شده، به علت وجود مقاومت سلول ها به انسولين مخصوصاً در افراد چاق، فاقد کارآيي لازم است.
به اين نوع ديابت، “ديابت غير وابسته به انسولين” يا “ديابت بزرگسالان” نيز مي گويند.
3- ديابت حاملگي:
ديابت حاملگي به ديابتي گفته مي شود که براي اولين بار در طول حاملگي تشخيص داده شود. اين نوع ديابت معمولاً گذراست و بعد از اتمام حاملگي بهبود مي يابد. خانمهاي مبتلا به ديابت حاملگي بعداً در معرض خطر ابتلا به ديابت نوع ۲ هستند.
4- ديابت با علل متفرقه:
از علل متفرقه ي ديابت مي توان به جراحي، داروها (مثل کورتيکواستروئيدها)، سوء تغذيه و عفونت اشاره کرد.
علائم ديابت
1. تشنگي غير عادي
2. تکرر ادرار
3. تغيير در وزن
4. خستگي زياد يا فقدان انرژي
5. تيرگي در ديد
6. تکرر يا عود عفونت
7. التيام دير هنگام بريدگيها و کبود شدگيها
8. خارش و کرختي در دستها و پاها
9. سختي در نعوظ
خطر ابتلاء به ديابت
اگر سن شما بالاي 40 باشد ، شما در ريسک ديابت نوع 2 هستيد و لازم است حداقل هر 3 سال يکبار جهت ديابت تست گرديد . حتي اگر يکي از موارد ذيل در شما مثبت باشد ، شما جهت تست ديابت بايد اقدام نمائيد :
1. اگر والدين يا خواهر و يا برادر شما ديابتي باشند .
2. اگر داراي بيماريهايي باشيد که با ديابت ارتباط دارند( بيماري قلبي ، بيماري کليوي ، بيماري چشمي ، مسئله نعوظي وآسيب عصبي).
3. اگر وزن شما در زمان تولد بالاي 4 کيلو گرم بوده باشد .
4. اگر شما دچار ديابت بارداري شده باشيد ( gestrational diabetes ).
5. اگر فشار خون بالا داشته باشيد .
6. اگر ميزان کلسترول خون شما بالا باشد .
7. اگر شما چاق باشيد ، مخصوصا اگر اضافي وزن شما در ناحيه مياني بدن شما تمرکز يافته باشد .
8. اگر دو تست ذيل در شما مثبت بوده باشد :
الف- Impaired Glucoseh Tolerance -IGT
ب- Impaired Fastng Glucose -IFG
کنترل ديابت و عوارض آن
از سال 1983 تا 1993 موسسه ملي ديابت و بيماري هاي گوارشي و کليوي آمريکا بررسياي را انجام داد که آزمايش «کنترل ديابت و عوارض آن» نام داشت. اين بررسي به منظور شناسايي اثرات کنترل شديد گلوکز (Intensive control) بر عوارض ديابت طراحي شد. نتايج اين بررسي شگفت انگيز بودند. در مقايسه با افرادي که درمان استاندارد را دريافت مي کردند، شانس بروز بيماري هاي چشمي، کليوي و عصبي در بيماراني که سطوح قندخونشان به شدت کنترل مي شد به ميزان قابل توجهي پايين تر بود. نتايج اين بررسي نشان داد که کنترل شديد قندخون در اجتناب از آسيب غيرقابل برگشتي که به مروز زمان به اين اعضاء وارد مي شود حياتي است.
بيشتر عوارض ناشي از اين بيماري سال ها پس از ابتلا به ديابت ايجاد مي شوند. البته هرچه سطوح گلوکز خون شديدتر کنترل شود، احتمال بروز يا بدتر شدن اين عوارض کمتر است. به مرور زمان، سطوح بالاي قندخون سبب تضعيف گردش خون و آسيب رساندن به بيشتر اعضاء مهم بدن مي شود.
1- از دست دادن بينايي:
ديابت علت شماره يک بروز نابينايي در بالغين آمريکايي است. تغيير در عروق خوني بسيار کوچک چشم در نهايت منجر به بروز رتينوپاتي (آسيب شبکيه) در تقريباً تمام ديابتي هاي وابسته به انسولين (تيپ 1) و اکثريت بيماران مبتلا به ديابت تيپ 2 مي شود. اين بدان معناست که آزمايش سالانه چشم به منظور شناسايي تغييرات اوليه در چشم حياتي است. مشابه تغييراتي که در عروق خوني چشم رخ مي دهد در عروقي که به قلب مي روند نيز تغييراتي ايجاد مي شود.
بيماري هاي قلبي و عروق خوني: ديابت خطر بيماري عروق کرونر را به ميزان زيادي افزايش مي دهد. علت مرگ در بيش از 80 درصد افراد ديابتي اختلال قلبي يا عروق قلبي است. احتمال بروز تصلب شرائين، بيماري عروق کرونر، فشارخون بالا (هايپرتانسيون)، افزايش سطوح کلسترول خون، حمله قلبي و سکته در بيمار ديابتي بيشتر است.
2- نارسايي کليوي:
ديابت ديرپا مي تواند به عروق خوني کوچک کليه که براي فيلتر کردن مواد زايد ضروري هستند آسيب وارد کند. اين امر سبب نارسايي برگشت ناپذير کليه مي شود که به آرامي و در عرض چند سال رخ مي دهد. به محض پيدايش علايم آسيب کليوي مانند فشارخون بالا يا تورم پاها و دست ها، کليه ها به شدت آسيب ديده اند.
3- آسيب عصبي:
نوروپاتي نوعي آسيب عصبي است که احتمالاً در اثر بالا بودن غلظت گلوکز در عروق کوچک تغذيه کننده خون پايانه هاي عصبي ايجاد مي شود. نوروپاتي مي تواند منجر به ضعف دست و پا و مورمور شدن آن ها، سوزش يا احساس کرخي در پا و حتي انگشتان و بازوها شود. نوروپاتي مي تواند به مشکلاتي در هضم غذا، تهوع، استفراغ، اسهال يا يبوست بينجامد. مشکلات بلع و رفلاکس اسيد نيز ممکن است رخ دهد.
4- از بين رفتن سلامت پوست:
در ديابتي ها، گردش ضعيف خون به پوست مي تواند منجر به زخم و عفونت شود. زخم ها به کندي بهبود مي يابند. زخم ها و عفونت هاي پا ممکن است هرگز التيام نيابند و منجر به لزوم قطع عضو شوند.
5- نقص عملکرد جنسي:
به دليل بروز مشکلاتي در گردش خون و آسيب عصبي، تا 50% مردان مبتلا به ديابت دچار ناتواني جنسي مي شوند.
6- ساير عوارض:
